YÜRÜTMENİN HUDUTLARI VE HUKUK DEVLETİ
Türkiye kritik bir seçimin ardından yasama erkini belirledi. Sistem gereği yürütme erkini ikinci tura bıraktı. hasılı demokratik yönetim sistemlerinde yasama yürütme ve yargı birlikte çalışmakla birlikte kesin şekilde birbirinden ayrılıyor. bu bakımdan yargı erkinin de yasama erkinin de yürütme erkinin de hudutları hukuk ile belirlenmiş. bu hudutların aşımı ise söz konusu değil zira böyle bir ihtimal dahi ülkeyi sıkıntıya sokmakta. yargı erki örneğin anayasa yasalar ile karar veriyor. aksi durumda temyiz hakkı var vatandaşın. hatta kabul edilen uluslararası hukuka göre Avrupa insan hakları mahkemesine kadar uzanan bir hak arama yolu var. yasama ise yasa yapmak yasa değiştirmekle yine anayasaya ve yasalara, yetki ve sorumluluklarına bağlı.
işte yürütmede aynı şekilde anayasa ve yasalarla tüzük ve yasal haklar çerçevesinde yürütme erkini işletiyor. aksi durumlarda ise yani hak aşımı, hukuk dışılık ya da anayasaya aykırılık yargı erki ve yasama erki tarafında tashih ediliyor. yürütme erkinde ortaya çıkabilecek keyfilik ayrıca demokratik seçimlerde cezalandırılıyor. bütün bunlar yürütme erkinin hudutlarını belirliyor. yürütme işletilirken anayasa yasalar mevzuat, devlet geleneği, toplumsal örf ve adetler ve milli manevi değerler göz önünde bulunduruluyor. eğer bulundurulmassa iktidarın meşruiyeti eriyip seçimlerde cezalandırılıyor seçmen tarafından.
şimdi Türkiye deki seçimlerde sanki öyle bir hava var ki yürütmeyi kazanmak her şeyi yapabilmek kabiliyeti sanılıyor. hayır bu erk yani yürütme erki hem yasama erki hem yargı erki hem toplum tarafında takip ediliyor. bu denetim mekanizması yürütme erkinin hudutlarını belirliyor.
hukuk devleti demek millet adına yargı erkinin anayasaya yasalara yetki ve sorumluluk hudutlarına göre karar alması demek. ve her bir erk ve devlet anayasaya, yasalara uymak zorunda. tüzük yönetmelik mevzuata uymak zorunda. zaten bu konuda Türkiye de bir sağlam bir gelenek mevcut.
sanılmasın ki iktidar veya muhalefet bu erki eline geçirince her şeyi yapabilecek. bu bir yanılsama, algı bozukluğu ve yürütme erkini kutsayan bir aşırılık. öyle değil. yani bu erk hukukla sınırlandırılmış diğer erklerin denetiminde ve toplumsal denetime de tabii.
yürütme erki bize yasaları planları projeleri siyasetleri hayata geçirme imkanı sunarken tamamen hukukla yetki ve sorumlulukları belirlenmiş bir erk. diğer erkler gibi tabi.
şu kadarını söylemek gerekir ki Osmanlıda bile imparatorlar genel ahlakla dini ve kültürel değerlerle örf ve adetlerle ve devlet geleneği ile sınırlandırılmıştı. yani öyle her istediğini yapabilme keyfiyeti kabilelerde bile yok zira iyi yürütülmeyen bu erk düşman üretebilmekte sizi bu düşmanlar sınırlandırmaktadır.
biraz bu seçimin ateşi düşsün için yazıyorum bunları. burası bir hukuk devleti, demokratik ve laik. bu anayasal kaidelerin herhangi biri aşındırılırsa yürütme erki güç kaybecek ve meşruiyetini yitirecektir.
28 Mayıs Cumhurbaşkanlığı Seçimi işte bu kaideler ışığında düşünülmeli. ne Erdoğan ve ne Kılıçtaroğlu seçildiğinde hukukun üstünde olmayacak. Yasama ve yargının denetiminden azade olmayacak. toplumsal denetimde azade olmayacak ve anayasaya yasalara mevzuata saygılı olacak..
aksi durumu düşünmek bile istemiyorum ama eğer hukuk devleti olmaktan çıkarsak hangi iktidar olursa olsun meşruiyetini yitirecektir. demokratik sistemde erken seçim gündeme gelebilecektir. ayrıca devlet tüm kurumları ile ki ordu dahil bu keyfi hukuk dışılığa direnecek ve yürütmeyi işlevsiz hale getirecektir. millet ise buna sandıkta gereken cevabı verecektir. bu hangi iktidar olursa olsun geçerli bir evrenselliğe sahip bence. bu her ülke için böyle. dediğim gibi yürütme erkini sınırlandıran kaideler kabilelerde bile var.
hasılı yürütme erki hem diğer erkler yani yasama ve yargı erkleri tarafından sınırlandırılmaktadır. ayrıca toplumsal olarak ve devlet tarafından da denetlenmektedir.
şimdi seçeceğimiz her yürütmeye talip bunu aklından çıkarmamalı bence.
Yorumlar
Yorum Gönder