KÜRESEL KONJONKTÜRDE ULUSLARARASI BİRLİKLER
uluslararası kurumların tarihin nerede başlatmak gerekiyor bilmiyorum. ama modern manada Birleşmiş Milletler, Nato ve Avrupa Birliği ilk elde mazisi en geriye giden uluslararası kurumlar. bu kurumların varlığı küreselleşen dünyada iyice önemli hale gelirken "nationalizmin" etkisini sürdürmesi ve devletlerin bu kurumlara yetki devri yapmaması cılız bir küresel kurumlar ağı ortaya çıkarmıştır denebilir.
varlığı ile yokluğu belli olmayan bu kurumlar ayrıca konjonktür gereği büyük devletlerin bir savaş aracı haline gelmiştir. bu kurumsal ve siyasal zayıflık daha sonra kurulan İslam Konferansı Örgütü, Arap Birliği, Afrika Birliği, Asya Birliği içinde geçerli olmuş ve üye devletler siyasal yükümlülüklerini yerine getirmedikleri gibi ekonomik yükümlülüklerini de yerine getirmemiştir.
ayrıca birlik içi farklı politik tutumlar da birliğin bir ve bütün olarak hareket etmesini engellemiştir. bu birlikleri, birlikler arası ilişkileri değil devletleri ve devletler ararası ilişkileri ön plana çıkarmıştır. bilhassa "süper güç" vasfıyla bir süredir dünyada hüküm süren Amerika hem Avrupa Birliğini pasifize etmiş, hem Birleşmiş milletleri pasifize etmiş ve diğer uluslararası kurumları tanımamıştır. Nato gibi bir kurumu bile kendi amaçları için maşa olarak kullanmış ama yine bu kurum bile yani Nato bile istenilen bir uluslararası örgüt mesabesine çıkamamıştır.
devletlerin yetki aktarımında bulunmaması ve birlik içi ortak politik tutum belirleyememekte bu çerçevede kurumların işlevsiz kalmasında rol oynamıştır.
ancak şimdi dünyada yeni bir politik konjonktür var. Abd eskisi gibi dünyada tek süper güç değil. Avrupa Birliği, Türkiye, ÇİN, Rusya yeni yükselmiş güçler.
Suriye'de, Akdeniz'de, Afrika'da görüldü ki artık dünyanın neresinde olursa olsun bir sorun uluslararası bir sorundur ve uluslararası işbirliği ile çözülmek zorundadır. tek başına ABD ne siyasal olarak ne ekonomik olarak ne de askeri olarak yeterliliğe artık sahip değildir.
bu sorunun küresel oluşu ve işbirliği ile çözülmek zorunda oluşu uluslararası kurumları tekrar gündeme getirecektir. ÇİN ve Rusyayı dengeleyecek ulusal güç Avrupa'da mevcut olmadığında Avrupalılar Avrupa Birliğini güçlendirecek ve tarih sahnesine bu birliğin sağladığı güç ile çıkacaktır. Afrika sorunlarını ulusal olarak çözemeyeceğini Avrupaya karşı birleşmesi gerektiğini yakın zamanda anlayacaktır. ÇİN daha da güçlenmek ve ABD ye karşı bir birliği arzulayacak ve Asya Birliğini güçlendirecektir. Rusya kendi hinterlandında yine Şangay gibi kurumları güçlendirip küresel ortama böyle adım atacaktır. Araplara küresel ihtiyaçlarla bir araya gelecek ve Arap Birliğini güçlendireceklerdir.
hasılı yüz yıldır siyasal ve ekonomik ve askeri sorunlar yaşayan uluslararası birlikler bu yeni konjonktürde ihtiyaçtan doğan bir bir araya gelme durumunda olacaklardır. bu uluslararası kurumları tarih sahnesine çıkaracak ve onların önemlerini artıracaktır.
dikkat edilmesi gereken nokta "nationalizmin" bu birliklerin güçlenmesini engellememesidir. ama öte taraftan devletlerin bağımsızlıkları, özgülükleri, ulusal kimilikleri de zarar görmemelidir.
bunun tek yolu küresel sorunlar küresel çözümler bulmak ve bunu çözmeye çalışmak yani büyük ölçekli işbirliği kurmaktan geçmektedir. yoksa birliğin bir ideolojisi vesaresi olsun dense bile bu ilk adımda başarısızlık demek olacaktır.
bu durum tamamen dünyada her bir sorunun artık küresel bir sorun olduğu ve küresel bir çözüm istediğidir.
işbirliği kilit kavram bence burada. birlikte savunma, ticarette işbirliği, siyasette işbirliği..
etkin, işlevsel, küresel sorunlara küresel çözümler bulan uluslararası kurumlar ümidiyle..
Yorumlar
Yorum Gönder