İÇTİHAT MI PARADİGMA MI; 21. YY'DA MERHAMETİN HAKİMİYETİ
İçtihat bildiğim kadarıyla Kuran ve Sünnette hakkında açık naasların bulunmadığı konularda ve bilhassa güncel sorunlarda İslam alimlerinin fikir beyanı ve kanaat belirtmesidir.
içtihat yolunun asırlar önce kapandığını savunan alimler mevcut olsa bile bu yolun kapanması çağdaş sorunlar karşısında müslümanların referanssız kalmasına sebep olabilmektedir. herkesin bir müslüman olarak çağdaş sorunlar karşısında Kurana ve Sünnete hakim şekilde yorum üretmesi, icazet vermesi imkan dahilinde olmadığından içtihat yolunun kapandığı savı bence doğru değildir. içtihatı birey olarak her bir müslümana yüklemek dinde savrulmalara, bidatlara, aşırılıklara sebep olabilecektir. o yüzden içtihat yolunu kullanmaya devam etmek zorundayız. bu yol kapandıysa açmak zorundayız.
burada bahse konu olacak şey ise içtihat paradigma mı sorusunu sormak. zira her çağın kendine göre bir yapısı mevcut. bu yapıya müslüman zaviyesinden bakmak, sorunları çözmek, güzellikleri artırmak, dirliği birliği beraberliği artırmak, mutlu ferah iç huzuru yerinde bir toplum olmak için bir güncel paradigmaya yani bakış açısına ihtiyaç var. buna çağın ruhu da denebilir. bu ruhun sıhhati ve güzelliklerini muhafaza etmek kötü yanlarını törpülemek için Kuran ve Sünnet hudutları içinde bir yorum, bakış açısı paradigma.
paradigma belki yapısına göre içtihatta olabilir bilmiyorum ama çağdaş ve güncel duruma müslümanca bakmak ve katılmak bir paradigma ile mümkün görünüyor. 21. yüzyıl paradigmasını yani çağın ruhunun ben merhamet olduğunu düşünüyorum. aslında daha çok merhamet olmasını tercihe şayan görüyorum.
şimdi bu biraz içtihadi bir yol olarak görülebilir. ama çağın sorunları birikti, terörize oldu ve patolojik hale geldi. karşınızda düşman bile olma vasfı taşımayan sevimli görünümlü ama içinde tüm kainatı bir çırpıda yok etme arzusu bulunan bireyler belirdi. bunlara karşı para tek kutsal hale gelerek her şeyi altüst etti. emperyalizm kendine yeni kılıflar buldu, yol ve yöntemlerini geliştirdi. bu durumda yani mutlak inkarın savunucularına ahiretten, ceza gününden, cennetten, cehennemden bahsetmek biraz tebessüme sebep olan nafile bir eylem oldu.
peki ne yapılabilir. işte bence merhamet nazarından bakılmassa yerel ve küresel savaşlar ortaya çıkacaktır. adalet nazarı yada ahlak nazarı dini ıslah ve tebliği tartışmalar ve kavga demek olacaktır.
peki bu durumda İslami hudutlar içinde kalarak esneye bildiğimiz kadar esneyip bir anne hatta bir peygamber merhameti ile karşımızdakini merhametle yumuşatmak gerekiyor. bu merhametin adalet ahlak ve din tarafında yalnız bırakılması demek değilken yeri geldiğinde yani karşımızdaki deliliği manyaklığı yatıştığında diğer mefhumlar devreye girebilecektir. bu esneklik sonu olmayan bir müsamaha demek değilse de karşımızda patolojik bir düşmanlık olduğunu bilecek ve tedavi yöntemleri düşüneceğiz.
ek olarak merhamet entelektüel birikimi devreye alıp karşı tarafı ikna çabasında etkili olmaktadır. yani zemini ortamı hazırlayan mefhum merhamet olmaktadır. sonra adalet ve ahlak ve Kuran ve sünnetin diğer kaideleri devreye girmektedir.
böyle yapmassak kangren olmuş kola önereceğimiz tedavi kolu kesmek olacaktır. merhamet bu kola tıbbi nazardan bakmayı imkan dahilinde kılmaktadır.
şimdi bu yeni Pradigmanın esaslarına bakalım;
-"şirk koşmayan cennete girer" çağın insanına bu hakikati hatırlatmak ve onların içkisine yaşam tarzına giyim kuşamına hatta zinasına birle karışmamak en önemlisi. esas olan bu hadis dairesinde kalması ve imanlı bir birey olmasıdır. gerisini Hakk Teala bilir.
- gayri müslimler bize düşmanlık etmedikçe onlara saldırılmaz. bu ilke hem Efendimiz Muhammed Rasülullah tarafından uygulanmış, hem dört halife tarafıdan hem diğer halifeler tarafından. bu bize haklılık konusunda bir delilken ve mutedil insanlar olduğumuzun savaş taraftarı olmadığımız ifade de etmekteyken savaş riskini düşürmektedir.
-"dinde zorlama yoktur" bu ayetlerle hem hadislerle sabit kaide ihlal edilirse dinde barış ve huzur kalmayacak hem zorlayan hem zorlanılan için ne insani ne ahlaki ne dini bir fayda yarar kalmayacaktır.
- konvansiyonel fetih imkan kalmamıştır. yani savaş yolu ile fetih ve İslamın yayılması imkanı kalmamıştır. bu durumda kültürel medeniyet bazında ticari ve siyasi ilişkiler ile gönüllerin fethi imkanı mevcuttur. dolayısıyla klasik fetih anlayışının bir imkanı kalmamıştır.
- din ve vicdan özgürlüğü esastır. herkes istediği şeye inanabilir veya inanmayabilir. tek gerek şart düşmanlık saygısızlık hakaret olmamasıdır.
- gayri müslimler içinde müminler vardır. mümin imanlı iyi insan demektir ve her coğrafyada ülkede ideolojide ve dinde müminler mevcuttur. bunu göz önüne almayan toptancı yorumlar eleştiriler hakaretler bu hakikati rencide etmektedir.
- adalet mefhumunda ıslah ve af cüzü daha çok kullanılabilir. böylece karşımızdaki patolojik vaakanın evvela ıslahını sağlamaya çalışırız. af ise erdemdir.
- medeniyetler ve kültürler düşman değil birbirleri ile dosttur. yani alışverişte bulunabilirler. ilim fikir değer teatisi mümkündür.
- vatan sevgisi imandandır. bir insan vatanın seviyorsa mümindir imanlıdır. vatan hainliği ise yine iyileştirilmesi gereken bir patolojidir günümüzde.
- düşman için hayır dua esastır. yani Hakk Teala'dan düşmanın ıslahı, ahlaklanması, düşmanlığının dostluğa evrilmesi için dua etmek beddua etmemek gerekmektedir.
- merhamet tüm kainatı yani tüm mahlukatı kapsayacak şekilde uygulanır. bu Yunus Emre'nin "yaradılanı severiz Yaradandan ötürü" anlayışının bir tezahürüdür.
- her müslümanın dindarlık düzeyi kendinedir. kendi tasarrufuyla çarşaf da giyebilir tesettüre de girebilir, açık olmayı da seçebilir. her durumda hepsi müslüman müminliği seçmişse dindarlık düzeyi kendinin bileceği iştir. kimse kimseye dindarlık düzeyi dikte edemez.
Yorumlar
Yorum Gönder