KÜRESEL KONJONKTÜR ve "POTANSİYEL KUTUP" KAVRAMI
Konjonktürü sayısı sonsuz faktörün yine sayısı sonsuz diğer faktörlerle ve kendi arasında derin ve kapsamlı etkileşiminden soğan genel hava atmosfer olarak tanımlayabiliriz sanırım. bu haliyle konjonktür yapısı itibariyle hiçbir dünyevi gücün hükmedemeyeceği, aksine uymak hesaba katmak zorunda olduğu devasa bir bünyeye sahip. konjonktürün hesaba katılmadığı her strateji ve bilhassa konjonktür oluşturmak için yapılacak insani faaliyetler başarısızlığa uğramaya mahkum. nihayetinde ise konjonktür oluşumu esnasında ve oluşumundan sonra aşılamaz bir durumu ve bünyeyi ifade ediyor.
işte küresel konjonktür bu genel atmosfer içinde daha doğrusu kozmolojik konjonktür içinde müstesna bir yere sahip. dünya tarihi birikimi güncel durum ve geleceğe dair işaretlerle bir küresel konjonktüre sahip oluyor. her ülke ve birey ve toplum bu konjonktürün içinde denizde yüzen balıklar gibi yüzüp yaşıyor. suyun sıcaklığı, bulanıklığı, besin bolluğu ya da kıtlığı, deniz dibi akıntılar, balıklar arasında ki güç mücadelesi işte bu konjonktürün alt tezahürleri.
bu denizi konjonktüre benzetmek yetersiz kalsa da açıklayıcı sayılır. küresel konjonktür tüm bu nitelikleri ile bizim habitatımızın bizim dışımızda oluşmuş halini ifade ediyor.
şimdi son küresel konjonktürün yapısına bakalım biraz ve "potansiyel kutup" kavramına..
küresel konjonktürün en çok etkilediği mefhum din diyebiliriz. ideolojilerin fransız ihtilali sonrasında revaç bulması ve semavi dinlere savaş açması bir paradigma değişimini beraberinde getirdi ve ideolojiler başat hale geldi. son iki yüz yıl biz ideolojilerin kazandıkları her mevzide dinlere açtıkları savaşı izledik. bilhassa bilim ve teknolojide sanayide ortaya çıkan gelişmeler ideolojilere ekonomik maddi güç imkanı verdi. bu durum halen sürmekte diyebiliriz ancak 21. yüzyılın ilk çeyreğinde ideolojilerin zayıfladığını, kazandıklar mevzilerden çekildiklerini ve semavi dinlerin tüm bu saldırılardan sapasağlam çıktığını bize gösterdi. İslam, Hiristiyanlık, Musevilik halen sapasağlam yerinde dururken ideolojiler hatta semavi dinlere yaslanarak oluşan islamcılık, evanjelizm, siyonizm zayıflarken semavi dinler yapısını kusursuz şekilde korudu. dolayısıyla dini konjonktürde semavi dinlerin zaten tarih sahnesinde olmalarına rağmen bir hakimiyete doğru ilerlediğini söyleyebiliriz.
medeniyet açısında konjonktüre baktığımızda ise batı medeniyetinin mutlak kabul edilen hakimiyetinin zayıflayıp yumuşadığı, diğer medeniyetleri yok etme saikinde başarılı olamadığı görülebilecektir. yani şu an islam medeniyeti, fars medeniyeti, hint medeniyeti, afrika ve arap medeniyetleri, çin medeniyeti batı medeniyeti ile beraber hayatını varlığın sürdürmektedir. yani son üç yüz veya iki yüzyıl boyunca batı medeniyetinin diğer medeniyetlere hücumu başarısız oldu.
avrupa kültürü batı medeniyetine benzer şekilde diğer kültürleri barbar değiştirilmesi gereken hatta yok edilmesi gereken kültürler olarak gördü. ancak burada da başarısız oldu. türk kültürü, arap kültürü, afrika kültürü, asya kültürü, çin kültürü, rus kültürü, fars kültürü yerli yerinde duruyor ve son iki yüzyıllık tecrübelerden ders çıkararak.
ideolojik konjonktür materyalizmin, kapitalizmin ve sosyalizmin ve kominizmin yaygınlığna rağmen kendisini semavi dinlere, yerel kültürlere ve küresel medeniyetlere teslim etmiş görünüyor. ancak bu ideolojik tarihsel süreç bu çağa tüm bu ideolojilerin bir hüzmesi olarak terörizmi bıraktı. biz şimdi bu ideolojileri değil onların bir bakiyesi olan terörizm ile uğraşıyoruz.
siyasi konjonktür ise iki kutupluluğun acı tecrübelerinden tek kutupluluğun keyfi atmosferinde dersler çıkararak çok kutupluluğa vardı. rusya, amerika, avrupa, çin ve türkiye mevcut küresel kutuplarken potansiyel kutuplar dünyaya bambaşka bir kutuplar dengesi sundu.
ticari konjonktür ise küresel yanını geliştirerek dünyanın tümünü pazar haline getirdi. artık elinde parası olan sadece batı ülkeleri daha doğrusu ingiltere, fransa ispanya, amerika yok. çin, hindistan, pakistan, rusya, araplar ve afrika bu konuda kendini göstermeye başladı. ticaretten bu tek yanlılığın çıkması dünyayı bir sömürü mekanı olmaktan çıkarabilecek potansiyele sahip.
işte biz burada "potansiyel kutup" kavramına bakmak istiyoruz. hali hazırda kutup olma özelliğine tam olarak sahip olamasa da yakın zaman da kutup niteliklerini kazanacağını öngörebildiğimiz ülkeler var. örneğin hindistan, pakistan, iran..kurum olarak ise Arap Birliği, Afrika Birliği, İKÖ ve Türk devletleri Teşkilatı. amerikann süper güç olma özelliği kaybolalı çok olmuyor ve rusya artık sovyetler topraklarını hegemone edecek güce sahip değil. Afganistan işgali, Irak İşgali, Suriye sorunu sonrası amerikanın süper güç olma niteliğinin sonu demekti diyebiliriz. Ukrayna Savaşı da Rusya'nın gücünün sınırlarını bize gösterdi. bu yeni kompozisyonda saydığımız potansiyel kutuplar bu yeni konjonktürde yerini alabilecektir.
şu anda dünyada savaşın imkanı ve kazancı kalmamıştır. dolayısıyla her ülke "kutup-potansiyel kutup" kendi yolunda güçlenerek tarih sahnesindeki yerini alabilecektir. potansiyel kutupların önünde bir engel kalmadığı gibi onları güçlenmeye teşvik edecek harika bir ortam bulunmaktadır.
bilhassa Türk Devletleri Teşkilatı yeni bir kurum olmasına rağmen hem rusya ile hem türkiye hem çin hem avrupa hem amerika hem hindistan ile muazzam ilişkiler geliştirerek güçlenebilecektir. Afrika ve Arap Birlikleri kurumsal yapısı güçlendirilerek tarih sahnesine çıkabilir. İKÖ ise ketum idari yapısını bir kenara bırakıp her alanda birlik ve tek ses haline gelebilir.
işte küresel konjonktür ve potansiyel kutuplar. yolları açık olsun.
Yorumlar
Yorum Gönder