AHLAK FELSEFESİ SADRA ŞİFA OLACAK MI
felsefenin kollara ayrılmasından sonra bilgi, varlık hatta din felsefesi gibi yan dallar ortaya çıktı. ahlak felsefesi onlardan biri. ahlak felsefesini de kendi arasında kollara ayırmak işin dozunu biraz kaçırmak demek denebilir. biz şimdilik ahlak felsefesi konusunda biraz durup düşünelim.
-ahlak ilk elde ne olduğu ile yola başlıyor. yani ahlak nedir.
-sonra ahlakın referansı tartışma konusu oluyor. neye göre bir şey iyi yada kötü, neye göre güzel yada çirkin.
-sonra ahlak evrensel midir, küresel midir, yerel midir, bireysel midir sorusu geliyor.
-daha sonra ideolojilerin ahlak konusunda tutumlarına sıra geliyor.
-en son ise din ahlak konusunda bahse konu oluyor.
biz de en baştan başlayalım ve ahlak nedir sorusuna basit düzeyde cevap arayalım.TDK genel sözlüğünü veri kabul edersek ahlak bu sözlükte şöyle tanımlanmış;
"Bir toplum içinde kişilerin uymak zorunda oldukları davranış biçimleri ve kuralları; aktöre, sağtöre."
bir başka sözlükte ise;
"nsanın doğuştan getirdiği ya da sonradan kazandığı birtakım tutum ve davranışların tümü, kişide huy olarak bilinen nitelik; iyi ve güzel olan nitelikler."
bu tanımlar çerçevesinde düşünürsek ahlakın bir takım huy ve davranışlar olduğunu anlayabiliyoruz. ancak ahlakın referansı konusunda bu tanımların yetersiz olduğunu söyleyebiliriz.
"neye göre" sorusu çok önemli zira bireyin kendisi diyen de var. toplum yada "herkese göre" diyen de var, bir ideolojiyi kaynak gösteren de ve bir dini de tabi. o halde temel soru ahlakın ne olduğunu anladıktan sonra "neye göre" sorusu.
bu tutum ve davranışlarımız doğuştan mı geliyor acaba yada toplumdan mı yada bir ideolojiden mi ya da bir dini terbiyeden mi.
buna verilecek en kapsamlı cevap hepsi olabilir. zira insan fıtraten yani yaratılıştan tüm dünya imtihanı için gereken donanımla doğuyor. daha sonra "ahlak-ı selim" ile yaşamaya başladığında kötü ile ayıp ile ahlaksız ile karşılaşıyor. tercihleri daha sonra onun bireysel ahlakını ortaya çıkarıyor. yani kendine bir ahlaki yapı oluşturuyor. bu toplumum etkisiyle pozitif yönde ilerleyebildiği gibi negatif yönde de olabiliyor. ama toplumun genel ahlak değerleri mükemmel olmadığı için bir ideoloji yada bir din terbiyesi ile ahlak oluşumu tashih olunuyor.
yani kişi ahlak-ı selim ile doğuyor sonra tercihleri, toplumun etkisi, ideolojiler ve din bu oluşumu olumlu yada olumsuz yönde etkiliyor.
yani "neye göre" sorusunun cevabı bu kapsamda ancak tam manasıyla yeterli olacaktır.
daha sonra bireysel ahlaki yapı bazen yerel düzeyde kalıyor bazen kişinin dünyada ki statüsüne göre ulusal yada küresel hatta evrensel olabiliyor. yani örneğin Atatürk'ün ahlakı başta bireyselken sonra ulusal nitelik kazanmıştır.
peygamberlerin ahlakı ise evrensel ahlaka örnektir. peygamberlerin ahlaki örnekliği tüm insanlığı ve tüm zamanları kapsar.
işte bu çerçevede ahlakın toplum için ne derecede önemli olduğunu tekrar etmeye gerek yok. ama izleyeceğimiz yol bireysel yanlışlarımızı önce toplumsal ahlakla tashih etmemiz gerekiyor. toplumun yetersiz kaldığı noktada ideolojiler ve dinler en önemli referanslar. hatta ideolojilerdeki kusurları semavi dinler ile tashih edebilmemiz gerekiyor.
bireysel ahlaki yapı tek başına yetersiz kalıyorken, toplumsal ahlak da mükemmel değil. insan ürünü ideolojiler insani kusurların hepsini içinde barındırıyor.
dinler ise referans olmak konusunda en tercihe şayanı. peygamberlerin örnekliği ve rehberliği ahlakı mükemmele yaklaştırmak için en önemli.
işte bu yol izlendiğinde ahlak "güzel ahlak" istikametinde olgunlaşıyor.
aksini ise biz çok çetin imtihanlarla görüyoruz. tek kutsalı menfaat ve para olanlar, makam mevki için her tavizi verenler, kin nefret ve sebepsiz düşmanlıkla bezeli terör, değersizlik yani nihilizm çok ciddi ahlaki kırılmalara sebep oluyor.
hatta terörizmin ahlakına tam olarak patolojik diyebiliriz sanırım. bu ahlakla ortaya çıkan tutum ve davranış ise terör oluyor. terörizmin ahlaki yapısı;
bireysel, toplumsal, yerel ve küresel hatta kozmolojik olarak; yok oluş, kaos, insanlıktan çıkma, her şeyi yok etme, merhamet yoksunluğu, duygu yoksunluğu, ilim yoksunluğu ve akıl tutulması gibi bir çok negatif unsuru barındırıyor.
bu haliyle terörizm tedavi edilmesi gereken bir hastalık.
ahlaken önerimiz yukarıda saydığımız aşamaları takip ederek bir ahlaki tashihe, ıslaha ihtiyaç var. yani terörize olmuş ahlaki yapıların;
-bireysel ahlakın ahlak-ı selim ile yani fıtrat ile tashihi,
-yetersiz kalınan noktada toplumun ahlakı ile,
-sonra ideolojilerin terbiyesi ile ve yetersiz kaldığı noktada
-son olarak semavi dinlerin terbiyesi ile düzeltilmesi gerekmektedir.
Yorumlar
Yorum Gönder