ENFLASYONİST ORTAM: KİMİN ELİ KİMİN CEBİNDE

bir ekonomist olsaydım bu günlerde ortaya çıkan ekonomik sorunlar hakkında daha uzmanlık isteyen araştırmalar yapar ve çözüm önerileri sunardım. bir siyaset bilimi eğitimi şu anda tam olarak ekonomik olan biteni anlamaya yetmiyor çünkü. mesela pandeminin küresel ve yerel maliyetleri, bunun küresel ve yerel ekonomiye etkisi çok ciddi araştırmalar ve uzmanlık istiyor. mesela ukrayna-rusya savaşının küresel ekonomik maliyetleri nedir. ulusal olarak ise yaşadığımız depremlerin bize maliyeti ne kadar sürede absorbe edilebilir. bunun enflasyona faize üretime istihdama negatif etkileri nasıl ortadan kaldırılabilir. 

bu sorular belki de profösör düzeyinde bir uzmanlık istiyor ancak ben kendi çapımda enflasyonist ortamı biraz karikatürize ederek anlatmaya çalışacağım.

enflasyonist ortamı tanımlamak içi en veciz deyim "kimin eli kimin cebinde belli değil"'dir kanaatimce. zira temel ekonomik emtiaların ticaretini yapandan simitçi tezgahına kadar herkes birbirinden "para" koparmaya çalışıyor. mesela un toptancısını enerji baronları, ekmek fabrikasını un toptancısı, ekmek fırını marketleri, marketler müsteriyi, enerji baronlarını faiz lobileri, faiz lobilerini silah baronları, onları devletler vergiyle ve bu fiyat döngüsü tamamlanıyor. bu döngü içinde nakdi bolluk kar gibi görünse de reel olarak yani satın alma paritesi bakımından hiçbir karşılığı olmuyor. kimin eli kimin cebinde belli olmadığı gibi "kazanç" reel değil nakdi bolluk olarak ortaya çıkıyor.

bu döngüdeki parazitler yani fırsatçılar ise yine reel kar elde edemiyor.. piyasa kendi fiyatlama imkanları ile zaten hemen hemen reel olarak aynı fiyatı ortaya çıkarıyor.

hasılı biz şu anda böyle bir dönemi yaşıyoruz. küresel pandemi, savaş ve depremler bize bir maliyet yükledi. bunun hesabını ben yapamam ancak azımsanmayacak bir maliyet ortaya çıktı denebilir. şimdi bu ekonomik sıkıntının küresel olduğunu da hesaba katarsak tüm devletler bir araya gelip bu sorunları çözmelidir. 

evet bir süre ekonomik olarak resmi ekonomi politikalarını takip edeceğiz. dolar fiyatları bizde dolara bağımlılıktan dolayı maliyetleri etkiliyor. maliyetler fiyatlara yansıyor.

faiz artırımı dolara olan talebi azaltmaya yarıyormuş. bu sayede dolar talebi kısılacak ve fiyat istikrarı sağlanacakmış. sıkılaştırma yolu ile tasarruf hedefleniyor. bankaların verdiği kredi miktarı azaltılacakmış. biraz ayağını yorganına göre uzatıp tasarrufa yönelmek gibi. inşallah bu yolla fiyat istikrarı sağlanır. sonra faizler tekrar kademeli olarak düşürülecek ve sıfıra yakın bir noktaya gelecek. inşallah.

üretim, istihdam, ihracat, cari fazla istikameti de devam ediyor. yolları açık olsun.

hasılı enflasyonist ortamda kimin eli kimin cebinde belli değildir. elde edilen kazanç nakdidir reel değildir. yapılan zammın reele dönüşmesini piyasanın bizzat kendisi yada diğer piyasa oyuncuları engellemekte ve sizin nakdi kârınızda ki reel oranı alıp götürmekdedir. o açıdan fırsatçılık bizzat piyasanın kendi dinamikleri içinde imkansız hale gelmekte ve enflasyonist ortamda kar nakdi olarak ortaya çıkmakta ve ancak psikolojik bir moral mesabesinde kalmaktadır. 

elinizde nakdi karın reel karşılığını piyasa paylaşmaktadır kısa sürede. 

dolayısı ile enflasyonist ortamda mecburi yani maliyet artışına mukabil bir fiyat artışı tüm piyasayı enflasyon canavarından kurtaracak, herkes karını bilecek ve onun reel karşılığını. 

yani hesabını kitabın bilecek. enflasyonla mücadeleye ticaret ehlinin en büyük katkısı maliyetler düzeyinde makul fiyat artışlarıdır. gerisi zaten reel olmamakta ve piyasa tarafından paylaşılmaktadır.


Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

DÜŞÜNÜR AKADEMİSİ'den SOSYAL POLİTİKALAR ÖNERİLERİ

KÜRESEL KONJONKTÜRDE ULUSLARARASI BİRLİKLER

ABD SİYASETİNDE STRATEJİK HATA: İSRAİL ODAKLI KÜRESEL SİYASET