"SELF DETERMINASYON" EVET AMA ETNİK DEĞİL

"self determination" yirminci yüzyılın küresel politikasının temel dinamiklerinden oldu. öyle ki kendi kendini idare anlayışı devlet sayısını dramatik olarak artırdı. bu anlayışla şu anda dünyada iki yüze yakın devlet var. 

ama maalesef kendi kendini yönetme felsefesi pratiğe geçirilemedi. küçük devletler büyük devletlerin güdümünde hayatını kendi kendini yönetme pratiği olmaksızın sürdürdü. ayrıca bu siyasal parçalanmışlığa birlik kurarak avrupa ve abd direndi. 

kendileri birleşirken dünyanın diğer coğrafyalarını parçalayıp bölmeye çalıştılar ve "self determination" anlayışını etnik kökenle yeknesak hale getirdiler. hasılı bu anlayış bize söylediğimiz gibi iki yüzün üzerinde irili ufaklı ülke ve bu anlayışa direnen bölünmemiş birleşmiş bir avrupa ve amerika bileşik devletleri çıkardı.

bu felsefenin aslı kayda değer tabi. zira teoride her devletin kendi kendini yönetme hakkı zaten var. ama bunu etnik kökene refere ettiğimizde karşımıza bölünmüş ülkeler coğrafyalar kültürler medeniyetler çıkıyor. dikkat etmemiz gereken nokta bu felsefenin referansını değiştirmek. ve tabi pratikte bu anlayışı uygulama dirayetine sahip olmak zorunda dünyadaki ülkeler. 

peki teoride var olan bu hak pratize edilebilir mi. gerçekte bölünüp parçalanmak, hele etnik kökenli parçalanma bize sayısı yüz binleri bulan devlet hediye edecektir. 

birlik kurmak ise güçlü coğrafyalar ve bu coğrafyalarda millet şuurunu ayakta tutup yaşama imkanı veriyor. mesela avrupa birliği ve amerika birleşik devletleri buna örnektir. kendi kendini yönetme pratiğini birlik içinde sürdürmeye çalışan bu yapılar diğer coğrafyalardan gelecek tehditlere yek vucut cevap verirken kendi içlerinde ulusal kimliklerini kültürlerini ve medeniyetlerini yaşayabiliyorlar.

pratikte çıkan bir sorunda "böl-yönet" politikasıdır. maalesef büyük devletler bu anlayışı kendine şiar edinerek diğer coğrafyaları bölüp daha kolay yönetme ülküsüne sahiplerdir. işin aslına bakacak olursak böyle anlayış sadece "diğerlerini" güçsüz savunmasız zayıf kılmaktan başka kültürleri medeniyetleri milli manevi değerleri, birliğin güçlü zırhından mahrum bırakmaktan başka bir şey değil. kendileri birlik olurken diğer coğrafyaları hep bu kendi kendini yönetme anlayışını bahane yaparak yönetiyorlar.

burada asıl mesele "self determination" felsefesinin pratikte bir takım içerik sorunlarına maruz bırakılmasıdır. bizde şimdi bunu tashih edecek birkaç şey söyleyebiliriz.

-böl yönet politikasının hucumuna maruz bir "kendi kendine yönetme" felsefi ve hukuki değil siyasi bir içeriğe sahiptir. böl yönet politikası ile kendi kendini yönetme karıştırılmamalıdır.

-"self determination" birey, devlet ve uluslararası kurumlar düzeyinde ayrı ayrı mevcuttur.

-bireysel kendi kendini yönetme bir insanlık hakkıdır. ancak bireyin hem kendine karşı hem topluma karşı hem devlete ve hukuka karşı görev ve mesuliyetleri vardır. yani birey kendini yönetirken kendi hakkını hukukunu savunmak, yaşamak, inanç ve ideolojisini savunmak ve yaşamak ile mesuldur. kendine karşı sorumlulukların bilmeyen birey en temel sorumluluğunu yerine getirmiyor demektir. kendi idaresini başkalarına vermek birey için hem insani hem dini hem ahlaki ve hem hukuki sıkıntılar ortaya çıkarmaktadır.

- her devlet mutlak suretle kendi kendini yönetme hakkına sahiptir. ama devletin iki yönlü sorumluluğu vardır hakları yanında. biri halkına karşı yetki ve sorumlulukları ikincisi uluslararası yükümlülükleri ve haklarıdır. devletler idaresini başka devletlere verdiğinde bağımsızlığı özgürlüğü ve milli manevi değerleri tehlikeye girmektedir. ekonomisi, siyaseti ve hatta sosyal yapısı.

-son olarak uluslararası kurumlar da kendi kendini yönetme hakkına sahiptir. kendilerine verilen yetki ve sorumluluklar doğrultusunda hem kuruma üye devletlere karşı hem küresel ortamda sorumlulukları vardır. yani bu kurumlar bir devletin güdümüne girdiğinde birlik hüvviyetini yitirebilirler ve o devlete ama sadece o devlete hizmet eder hale gelebilmektedirler. uluslararası kurumların kendi kendini yönetme hakkı elzemdir zira birliğin birlik olarak kalması, işlevlerini yerine getirebilmesi ve faydalı olabilmesi buna bağlıdır.

hasılı "self deterninasyon" bu üç düzeyde bir hak iken bunu teoride ve pratikte etnik temel dayandırmak geçtiğimiz yüzyılın bir yanlışı idi ve bize pahalıya patladı. osmanlı bu anlayışla parçalandı ve bu imparatorluktan bu anlayışla ayrılanlar o tarihten bu yana gün yüzü görmedi hala göremiyorlar. hepsi hakim devlet, hakim ideolojinin kurbanı oldu. hala daha bölünmek isteniyorlar.

yani kendi kendini yönetme hakkı konusunda sıkıntı olmamasına rağmen bu anlayışın tanımı ve pratize edilmesinde sıkıntılar ortaya çıktı. şimdi bu yüzyılda bu hataları tekrar etmenin bir anlamı yok. 

birlik olmak bu konuda bize şu imkanı sağlıyor. dış tehdide karşı güçlü bir savunma, içerde ise herkesin birbirine saygı sevgi beslediği bir yaşam alanı. bu açıdan birey önemli olduğu kadar aile toplum devlet ve uluslararası kurumlar da çok önemli

birlik olunmassa parçalanmanın sonu olmadığı gibi siyaseten zayıflık, değerleri tehditlere açıklık ve savaşta yalnızlık ve savunmasızlık karşımıza çıkıyor. bu da aslında kendi kendini yönetme ediminin imkanlarını ortadan kaldırıyor.

hasılı bizim milli ve manevi kültürel geleneksel ve örfi değerlerimiz etrafında ulusal düzeyde bir olmamız gerekiyor. bu bize güç, bağımsızlık, özgürlük, değerlerimizi yaşayabileceğimiz bir alan sağlayacaktır.

etnik temelli "self determination"'nun yirminci yüzyılda verdiği hasarları bu yüzyıla taşımak isteyen bir zümreden de bahsetmek gerek. bu zümrenin dünyayı binlerce parçaya bölmek ve yönetmek gibi bir amacı var. terörizm de bu doğrultuda binlerce parçaya bölünmüş dünya arzuluyor. 

dolayısıyla bu mahiyetinde ve pratiğinde sorunlar olan "self determination" aslına kavuşturulup bu mahsurlar giderilmelidir.

bir, kendi kendini yöneten, bağımsız, özgür, güçlü birey, toplum, devlet ve uluslararası kurumların varlığıyla güzel bir yirmi birinci yüzyıl diliyorum.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

DÜŞÜNÜR AKADEMİSİ'den SOSYAL POLİTİKALAR ÖNERİLERİ

KÜRESEL KONJONKTÜRDE ULUSLARARASI BİRLİKLER

ABD SİYASETİNDE STRATEJİK HATA: İSRAİL ODAKLI KÜRESEL SİYASET