21. YY'DA SAVAŞ YÖNTEMİ VE YARATTIĞI GÜVENLİK SORUNLARI

savaşın tarihine bakıldığında insanla yaşıt olduğu söylenebilir ilk elde..dünya hayatının bir gerçeği bir parçası olagelmiş olan savaşlar yok sayılamayacak bir gerçeklik olarak önümüzde duruyor. savaşı asla bir yöntem olarak belirlememek ve barış temsilcisi olmak ise candan maldan hayattan fedakarlık isteyerek belkide bizden boyumuzu aşan bir tutum bekliyor.

Habil Kabil meselinden bu yana Habilin tutumu savaş konusunda bize bir gerçeği göstererek insanlık tarihine acı bir tecrübe ekledi. Hz. Ademin evlatlarından Kabil ortada hiçbir sebep yokken yani haksız yere ve kardeşi ona hiç direnç göstermemişken onu öldürerek sonradan pişmanlık duysada fenalığın ilk temsilini sundu. Habil burada işte savaşı asla yol ve yöntem olarak belirlemeyen tutuma en önemli ve ilk örnek oldu.

işte tarihin bir parçası olan savaşlar bu minvalde barış temsilciliği ve savaşı yol yöntem olarak belirlememenin bu bedeli insanlığa ağır gelmiş olacak ki dünya tarihi savaşlarla dolu. 

savaşında bir fıtratı var tabi, bir tanımı, bir pratiği, bir ahlakı ve hukuku..fıtratına baktığımızda savaşların tüm insani kültürel dini siyasi ekonomik sorunların çözümünde bir yol ve yöntem olmuş. yani insanlar fetih ile dinlerini yaymışlar, kültürlerini ve medeniyetlerini başka coğrafyalara taşımışlar. ekonomik sorunlarını çözmüşler, güvenliklerini sağlamışlar ve tarihe bir miras bırakmışlar. bu minvalde savaşın bu vazgeçilmez görünen gerçekliği tarih içinde ona bir takım normlar kazandırmış..

savaşın fıtratında ise akılcılık vardır denebilir. yani çıkar. bir sorunun çözümü yada bir siyasi sosyal kültürel dini yada medeni bir fayda. ve savaş meydanda güvenlik güçleri arasında sivillere zarar vermeden neticelenir. meydan savaşı tarihte en belirleyici savaş yöntemi olarak görülebilir.

ancak 21.yüzyılda savaşın yöntemi ve amaçları konusunda işler değişmiş görünüyor. geçtiğimiz yüzyılda kalan ideolojik bakround bu yüzyıla çok farklı bir savaş mefhumu hediye etti. bir önceki paragrafta ifade edildiği üzere savaşın fıtratına dair bir takım normlar değişti. ve yöntemlerin hepsi..

bu normlara baktığımızda görüyoruz ki bu yüzyılda savaşa onun fıtratına uygun muhteva kazandıracak bir ideoloji kalmamış. semavi dinler hakim kültürün ve medeniyetin hakimiyeti altında belirleyici olamazlarken savaşın tanımı ve pratikleri bu "serseri" ortamda kendi muhtevasını ve yöntemini oluşturmuş görünüyor.

muhteva tabi zalimleştikçe akıldan faydadan ahlaktan adaletten ve insaniyetten uzaklaştıkça tehlikeli bir muhtevaya kavuştuğu rahatça görülebilir. bilhassa yöntem değişikliği savaşı daha sofistik ve "meskün mahal" kıldı.

sofistik kıldı ki savaş artık bir parobaganda, imaj, kültür bazan bir medeniyet mücadelesi. çoğu zaman bir istihbarat savaşı. sinir harbi yada psikoojik savaş karakterli. yani tarihin "er meydanı" savaşları geride kaldı.

er meydanlarının özelliği sivil alanlardan uzak olmasıdır. bu "müsabaka" neticesinde kazanan taraf bir takım ekonomik, siyasi, kültürel yada dini faydalar kazanır. bu haliyle bu savaş her ne kadar istenmeyen bir şey olsa da bir gerçeklik olarak bazı sorunları er meydanında çözmeyi sağlamakta.

21 yüzyılda savaş yöntemleri ve amaçları er meydanın sağladığı faydaların hepsini boşa çıkarmaktadır. nükleer bombalardan silah sanayinde gelinen nokta, psikolojik savaş yöntemleri ve istihbarat savaşları tüm sivilleri ayrım gözetmeksizin savaşın bir parçası yapmaktadır. iletişim ve ulaşım imkanlarının küreselleşmesi ile bu etki bölgesel olmak imkanından da mahrumdur. yani bir küçük terör eyleminin yada bölgesel bir savaşın küçük yada bölgesel kalma imkanı da kalmamaktadır.

her durumda küresel etkilere sahip olan bu yüzyılda savaş sivillerin hepsini hatta tüm kültürleri medeniyetleri devletleri ve dinleri hedef alarak insani olmaktan, akılcı fayda sağlayan imkanlardan mahrum kalmıştır. profesyonel savaş tecrübesi bu yol ve yöntemlerle ve muhteva ile savaşı insani olmaktan siyasi olmaktan ekonomik olmaktan dini yada kültürel faydası olmaktan çıkarmıştır.

21 yüzyılda savaş bu niteliklerine ve muhtevasına rağmen işe yaramaz, fayda üretemeyen, tüm dünyayı ve evreni tehlikeye atan tüm asker sivil demeden insanlığın tüm unsurlarını dinler kültürler medeniyetler dahil hepsini düşman kategorisinde gören bir "barbar" hüvviyete kavuşmuştur.

bu yüzyılda sorun çözme imkanlarının hepsini kaybeden savaş bu küresel ve evrensel güvenlik sorunları oluşturmasına rağmen pratize edilmemelidir. sorunların hepsi siyasi diplomatik ekonomik sosyal ve kültürel medeni yol ve yöntemlerle çözülmek zorundadır kaçınılmaz olarak. aksi halde savaşın problem çözme niteliği kalmamışken onu pratize etmek küresel ve evrensel yıkımdan başka bir şey ortaya çıkarmayacaktır.

hasılı tarihte bir problem çözme siyasi antlaşmazlıkların son kertede çözüm yolu olan savaşın bir faydası akılcılığı ahlakı insani bir amacı mevcutken yaygın olarak bu iş er meydanında bir müsabaka olarak hallolmuştur.

bu yüzyılda ise savaş hem tüm karakterini ve muhtevasını değiştirerek problem çözme imkanlarını kaybetmiş haksızlık, zulüm, soykırım, insanlık suçları, kültürlere taarruz, dinlere ve medeniyetlere taarruz, ahlaka ve insana taarruza dönüşmüştür. 

psikolojik savaş ayrım gözetmeksizin tüm insanlığı hedef alırken, istihbarat savaşları devletleri ve terör yöntemleri medeniyetleri dinleri kültürleri ahlakı insanlığa ait tüm unsurları düşman kategorisinde değerlendirmektedir. küresel teknoloji iletişim ve ulaşım imkanları ile bu kapasite katlanmakta ve ortaya faydası bulunmayan ve küresel ve evrensel güvenlik sorunları oluşturan bir savaş karakteri çıkmıştır.

er meydanlarına dönme imkanımız olsaydı keşke..ancak her çağ kendi karakteriyle yaşanıyor. savaş ise hayatın bir parçası olmaya devam ediyor. o halde tarafları savaşın gerçek fıtratını yani bir problemin çözümü olma vasfını unutmamak mecburiyetindedir.. kısa bir düşünce mesaisi ile aklederek, tecrübelerimizle ve ilimle bir savaşın problem çözme ile problemi daha karmaşık hale getirme potansiyeli, yaratacağı risk ve maliyetler görülebilir.

yol ve yöntemlerin ürettiği maliyet hesaplanabilir, ortaya çıkacak muhtemel tahribatın telafisi mümkün mü değil mi görülebilir.

yani savaş bu yüzyılda bir problem çözme yöntemi olmaktan hem yol ve yöntem hem muhteva itibariyle çıkmış görünüyor. muhtevası itibariyle tüm faydadan akılcılıktan insanilikten uzak siyasi ekonomik dini yada kültürel fayda sağlama imkanlarını kaybetmiş durumdadır denebilir. ortaya çıkardığı bölgesel küresel ve evrensel güvenlik sorunları ise telafisi çok zor durmakta ve ortaya çıkan maliyet her seferinde boyumuzu aşayazmaktadır.



Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

DÜŞÜNÜR AKADEMİSİ'den SOSYAL POLİTİKALAR ÖNERİLERİ

KÜRESEL KONJONKTÜRDE ULUSLARARASI BİRLİKLER

ABD SİYASETİNDE STRATEJİK HATA: İSRAİL ODAKLI KÜRESEL SİYASET