KURUMSALLAŞMANIN İNCELİKLERİ VE DEVLET TERBİYESİ
kurumsallaşma işlevleri bakımından tarih boyunca hep tercihe şayan oldu. devlet kurumundan aile kurumuna, sivil toplum kuruluşlarından medyaya, medyadan ticari kuruluşlara, meslek kuruluşlarından sendikalara kurumsallaşma hep bir yapısal sağlamlık ve işlevsellik imkanları ile karşımıza çıktı.
belli ekonomik, siyasal, toplumsal ve kültürel olgunluğa ulaşan her durum kendiliğinden kurumsallaşmayı beraberinde getirdi. medeniyet örneğin en büyük insani kurum olarak insanlığın hizmetine hep bu kurumsal yapısı ile çıktı ve hali hazırdaki kültürel sosyal dini yapıya hem cismaniyet kazandırdı hem sağlamlık. örnekler çok ancak kurumsallaşma faydaları ile öne çıkan fiili bir durumken bazı inceliklere de sahip. şimdi biraz bunlara bakalım.
kurumsallaşma en açık ifadeyle hali hazırdaki fiili duruma sağlamlık katmasıyla öne çıkıyor. yani kültürün hafif ve değişime açık yapısını alan medeniyet kurumu bu kültüre örneğin bir cismaniyet kazandırarak onu güçlü görünür ve sağlam kılıyor. bu açıdan kurumsallaşma bir sağlamlaştırma girişimi. medeniyet kurumuna varmış kültür uçuculuğunu, naifliğini, değişime açık yanlarını bir dengeye kavuşturup sağlamlaştırıyor. medeniyet örneği gibi kurumsallaşma diğer her alanda kolayca örneklendirilebilecek bir yaygınlığa sahip.
kurumsallaşmanın diğer bir inceliği ve faydası ise kurum içinde her şeyin kurala kaideye, yer yer yazılı metinlere bağlanması. bu imkan sözlü yasaları yada geleneksel kültürü yazılı metinlere bağlayarak sağlamlaştırmaktadır. bu o sözlü yada geleneksel yapıyı sağlamlaştırmakla beraber gelecek kuşaklara daha sağlam bir yapısal metin bırakmaktadır. anayasalar, yasalar, hukuk kaideleri, mevzuat bunlara açık örneklerdir. ticari kuruluşlar, vakıflar hep bunlara örnektir. kurumsallaşmanın bu yanı bize yazılı kural ve kaide ve uygulamada kolaylık ve gelecek nesillere sağlam bir kurum bırakma imkanı veriyor.
bu konuda sayılabilecek inceliklerin en önemlilerinden olan kurum içi yetki ve sorumluluk dağılımı ve görev paylaşımıdır. her kurum yapısal şartları yerine getirip kuralları kaideleri yazılı metinlerle ortaya çıktıktan sonra son derece işlevsel bir aşamaya geçerek yetki ve sorumluluk paylaşımı yapmakta ve görev dağılımı yaparak kurumsal yapısını oluşturmaktadır.
medeniyetlerde alimler, din adamları, tüccarlar, vakıf insanları, sendikalar, üniversiteler, tıb erkanı, bilim teknoloji erkanı hep bir yetki ve görev paylaşımı yaparak bu kurumsal yapıda yerlerini alarak farklı alanlarda görev ifa etmektedirler örnek olarak.
aile kurumundan devlet kurumuna yetki ve sorumluluk paylaşımı öyle bir iş potansiyeli artımıdır ki tüm topluma tüm insanlığa yetecek hayır, iyilik, güzellik, adalet üretilebilmektedir. yetki ve sorumluluğu yazılı metinlerle belirlenmiş her kurumsal birim kendi alanında görevini en iyi şekilde ifa ettiğinde ortaya muazzam bir hayırlı "iş makinesi" tabiri caizse çıkmaktadır.
şimdi kurumsallaşmanın işlevlerinde aksamaya yol açan bir kaç şeyi de sayarak bu alanda devlet terbiyesi ne salık veriyor bakabiliriz.
zamanla kurumsal yapı güncellenmez ise bu atalete, çağın gerisinde kalmaya, güncel sorunlara çözüm bulunamamasına ve geçmişe takılıp kalmaya sebep olmaktadır. yani kurumlar her daim kendilerini güncel sorunlara durumlara konjonktüre ve bilimsel gelişmelere, sosyal ekonomik duruma göre güncellemeli ve ortaya çıkan yeni duruma ayak uydurmalı, bu durumun gerisinde kalmamalıdır.
Osmanlı Statükosunu esnekliğini yitirip son üç yüz yılda Avrupada gerçekleşen yeniliklere ayak uyduramayıp direnemeyip güncellenememesi bir örnektir. bu durum bu altı yüzyıllık küresel adalet mekanizmasını çağ dışı yapmış yani zamanın dışında bırakmıştır. bu da onun sonunu hazırlayan temel etkenlerden biri olmuştur. hasılı kurumlar esnek bir hareket kabiliyetine sağlamlığından taviz vermeden sahip olmakla incelikli bir güncellenme hali içinde olmak durumundadır.
kurum yasaları anayasası mevzuatı bu güncellenmeye dahilken, görev tanımı, yetki ve sorumluluk kombinasyonları zaman içinde ihtiyaca göre değişebilmelidir.
bu mahsurlar giderildiğinde bir kurumun hem işlevselliği artacak hem ömrü uzayacak hem gelecek kuşaklara sağlam bir yapısal miras bırakma imkanımız olacaktır.
devlet terbiyesinde kurumsallaşmaya ilişkin, kurumsal işleyişe ilişkin bir kaç kural kaide de burada hatırlanmalıdır.
en önemlisi kurumun bir kişi yada zümre tarafından sahiplenilmemesidir. kurumun hizmet ettiği ve gerçek sahibi olan halktan koparılıp bir bireyin yada zümrenin kabul edilmek o kurumu her alanda ifsat etmektedir. kurumu hizmet ettiği halkından koparmak demek olan bu yaklaşım kişi kültü ve sığ bir ideolojik bagaj ile her türlü işlevselliği kısıtlamakta hatta yok etmektedir.
hantallık ve atalet bir kurumun çürütücü unsurlarıdır. bir kişi yada bir kapalı ideolojik bagaj her türlü kurumu buna medeniyet kurumu dahil ifsat etmekte işlevini yok etmekte ve geçici bir kapalı rant alanı haline getirmektedir.
ek olarak kurum başkanları dahil hiçbir kurum personeli kurum kural kaidelerinin önüne geçemez örneğin devlet terbiyesinde. personel kurumla birlikte bu kural ve kaidelere göre hareket etmek durumundadır. kurumun önüne geçen artistlik hareketler, egosal tutumlar, o personeli kurumdan koparmakla birlikte psikolojik yetki ve sorumluluk aşımına sebep olmaktadır. hele kurumun o kişiyle anılır olması çok tehlikelidir zira kurumsal yapıyı değil o kişiyi öne çıkaran bu durum mahsurludur.
o açıdan kurumsallaşma aşamaları tamamlandıktan sonra işleyiş esnasında en çok dikkat etmek gereken şeyler bunlardır. her kurumda ama en önemlisi devlet kurumunda kahramanlık mevcutken artistlik yasadışıdır.
artistliğin kötü bir şey olması değil tabi ama kurumsal yapıya artistlik yakışmamaktadır. artistlik bireysel bir performansken kurumsal yapı çok katmanlı ve kapsamlı bir ekip işidir.
son olarak yetki ve sorumluluğun bir kişide yada zümrede toplanması tehlikesinden uzak durmak gerekir. her ekonomik sosyal kültürel ticari mesleki kurum yetki ve sorumluluk paylaşımı ile birey ve personel üzerindeki yükü alır. ve ona öyle bir rahat çalışma koşulu sunar ki bu iş potansiyelini muazzam ölçüde artırır. bu yetki ve görev dağılımına riayet etmeyen kurumlar bir kişi yada zümreye taşıyamayacağı kadar ağır yük yüklemiş olur. bu yükü kabul eden de bu yükü yükleyen de artık altından kalkamayacağı kadar çok sorumluluk altında ezilir ve kurumsal işlevsellik sona erer.
işte kurumsallaşma çağlar boyunca bu yapısıyla her alanda bir sağlamlığı, işlevselliği, iş potansiyelinde muazzam artışı ve sağladığı rahat çalışma koşulları ile tercihe şayan olmuştur. ancak bu kurumsal yapıların güncellenmesi, çağa ayak uydurması kendini yenilemesi bir zorunluluktur. esnek bir yapısal sağlamlıkla güncel sorunlar kolaylıkla çözüme kavuşturulma imkanına kavuşur denebilir.
dikkat etmek gereken unsurlar arasında kişi yada zümrelerin bu kurumları sahiplenmemesi önemli yer tutar. bu kurumlar insanlığa hizmet ediyorsa insanlığın, topluma hizmet ediyorsa toplumun, aileye hizmet ediyorsa tüm ailenindir.
kurumsal yapı ile beraber hareket etmeyen kişi yada zümrelerde işlevsellik sorunlarına yol açmaktadır. hele devlet kurumlarında artistlik, öne çıkma, egosal kendini göstermeler o kuruma zarar vermektedir. bunun bir kişisel performans işi olmadığı ve ekip işi olduğu hiç unutulmamalıdır.
son olarak yetki ve sorumluluğun yazılı metinlerde olduğu gibi yani kurala ve kaideye bağlandığı gibi uygulanması gerekir son olarak. bir kişi yada zümre yetki ve sorumluluk aşımı yaparak bunları kendi üzerinde toplamamalıdır. eğer toplarsa dediğimiz gibi altından kalkamayacağı kadar ağır bir yük yüklenmiş ve hem kendini hem bu kurumu işlevsiz atıl hale getirmiş demektir.
son olarak kurumsallaşma muazzam imkanları ile insanlığa hizmet etmiş ve etmeye devam edecek bir yapısal durumdur. zaman zaman bir mecburiyet olarak ortay çıkmıştır. mahsurları giderildikten ve inceliklerine dikkat ettikten sonra işlevselliği ve sağlamlığı hem şimdiye hem geleceğe, gelecek nesillere hizmet etmeye devam edecektir.
Yorumlar
Yorum Gönder