BİREY OLGUSUNDAN MAHSURLARI TEMİZLEMEK HAKKINDA
birey mefhumu çağdaş kabul edilebilsede bu mefhum ile ortaya çıkan tespitleri çok eskilere hatta insanlık tarihine kadar uzatabiliriz. ancak birey belli bir aşırılığa her şeyin merkezi ve kaynağı kabul edilerek maruz bu yüzyıllarda bırakılmıştır. bu aşırılık bireyi bazı niteliklerden mahrum etmiş ve onu doğal yapısından ve habitatından koparmıştır.
dolayısıyla birey olmak ile ilgili bir dert yokken bireyin maruz kaldığı aşırılık ortaya bir takım sıkıntılar çıkarmaktadır. bunlara kısaca değinebiliriz sanırım.
evvela fert yani birey yaratılıştan gelen yapısı ile bir bütün ve bir mükemmellik sahibi. bu bütünlük ve mükemmellik bireye bu bütünlüğü korumayı salık vermekte. bu koruma bir mevcudiyetini koruma yani var olma ve var olmaya devam etmek için elzem denebilir. ilk elde gereken dış muhafaza sonrasında bireyin kendi içinde bütünlüğüne kendi saygı ve sevgi duyması gerekmekte ve bütünlüğünü koruması gerekmektedir. bu iki muhafaza sağlandıktan sonra birey hem yaşam alanında bütünlüğünü koruyarak ve hem iç bütünlüğünü koruyarak kendine büyük bir iyilik yapmış oluyor.
geriye yaşamak kalıyor ve bu konuda birey bir ahlaki dini ideolojik bir tercihte bulunuyor. ayrıca sosyal hayatın kendi yapısı itibariyle bir hayat bireyin karşısına çıkıyor.
bu birey tanımı ve pratiği kadim bir geleneği aslında insanlık geleneğini ifade ederken geçtiğimiz iki yüzyıl bireyi tanım ve mahiyeti ve yaşam pratikleri bakımından farklı tanımlayarak onun kendi bütünlüğünü korumasını yaşamasını mutlu olmasının önünde set oldu denebilir.
en başta modern zamanlar bireyi salt kedi başına kabul ederek onu doğal habitatından koparma teşebbüsünde bulunmuştur. aile toplum devlet millet gibi mefhumlar çağdaş birey tanımı içinde kendine yer bulamamakta, birey bir deniz ortasında yalnız bir ada olarak tasavvur edilmektedir. kendi habitatından uzak kalan birey yaşama imkanlarını kaybederek kendi bütünlüğünü bu soyutlanma ve yalıtım ile korumaya girişmiştir denebilir. bu durum onu yaşayamaz hale getirmiştir. geleneksel tecrübe bireyin bütünlüğünü koruma konusunda evvela bireye sonra aileye topluma devlete millete hatta insanlığa görev dağılımı yaparken modern birey doğal habitatından soyutlanmış hali ile bütünlüğü koruma konusunda da yalnız kalmakta ve bunu başarması zorlaşmaktadır.
ikincisi çağdaş birey her şeyin referansı kabul edilerek büyük bir ideolojik aşırılağa maruz bırakılmıştır. doğru hakikat gerçek gibi mefhumlar modern zamanlarda referansını bireyin keyfine bırakılmıştır. bu öyle büyük bir yük misyondur ki bireyin böyle bir yükün altından kalkması kendine bütünlüklü derin kapsamlı bir hayat felsefesi kurması gerçeği hakikati doğruyu buna göre tanımlaması ve pratize etmesi hele bu yalnız başınalığı ile imkansıza yakın bir durumdur. bu konularda insanlık binyıllardır düşünmekte taşınmakta gerçeği hakikati doğruyu bulmaya çalışmaktadır ve bu konuda büyük bir literatür oluşturmuştur. bu büyük yükü bireye bırakmak ve ondan tek başına bu yükü kaldırmasını beklemek büyük ve taşınamaz bir yük transferidir.
hasılı bireyin yardımına tarih boyunca bu konuda semavi dinleri kutsal kitaplar, peygamberler, filozoflar, medeniyetler, kültürler yetişmiş ve bireyi böyle bir yükten kurtarmışlardır. ayrıca toplum devlet örf adet gelenek, ahlaki değerler bireyin tercihleri konusunda ona asistanlık yapmıştır.
bu konuda bir şey söylenebilirse o da gerçeğin referansı gerçeğin kendisidir denebilir. hakikatin referansı hakikatin kendisidir denebilir. doğru doğrudur. referansı kendisidir. referansı bireyin kendisi kabul etmek insanı yaşayamaz hale getirmiştir.
insanın yaratılıştan gelen özellikleri onu hem kendi içinde bir bütün hem toplum içinde bir bütün olarak tespit etmiştir. insanın temel görevi olan yaşamak için gereken iş yükünde azalma ona aşırı misyonlar yükleyerek değil onun yani bireyin yükünü azaltarak mümkündür denebilir. bu konuda hem bireyin kendi tasarrufları özgür şekilde kendine yaşam hakkı bulabilirken semavi dinler, mevcut ahlaki değerler, ideolojiler, medeniyetler ve kültürler ve dahi toplumsal yapı bu yükü azaltarak bireye yaşama alanı ve imkanı sunmaktadır. aile akraba toplum devlet millet ümmet ve insanlık bir bütün olarak bireyi yaşamak ve tercihleri konusunda asiste ederken ona bütünlüğünü koruma noktasında ve yaşamak konusunda ona bir habitat yani yaşama alanı sunmaktadır.
kendi iç bütünlüğü ise bireyin kendi ile barışık olması ile mümkün hale gelmektedir. hem yaşam alanındaki rahatlık ve kolaylık hem iç barış ve bütünlük bireyi mutlu mesut yaşayabilir kılmaktadır denebilir. kişinin kendine yazık etmemesi zulmetmemesi kendini ölçülü şekilde sevmesi kendine saygı duyması kendini tanıması ve güzel güzel yaşaması hem iç bütünlük hem huzur hem mutluluk için gereklidir.
insanın dünya ve ahiret mutluluğu için yaratıldığı hak dinlerce sabit görülmüştür. yani insanın temel hedefi güzel güzel yaşayarak mutlu mesut olmaktır. "güzel güzel yaşamak" kısmını tartışmalı hale getiren modern felsefeler büyük bir entelektüel karmaşa ortaya çıkarmış ve sonunda topu bireyin kendisine atmıştır. birey ise bunu tanımlamakta ve pratize etmekte yetersiz kalmıştır. bu bireyi hem yalnız hem yaşayamaz hem bütünlüğünü koruyamaz hale getirmiştir.
hasılı birey mefhumu konusundaki hatalarımız bize pahalıya patlamıştır. bireyin yükünün hafifletilmesi gerekmektedir. ona taşıyabileceği ölçüde sıkıntı sorun bırakmak ve hatta onların çözümünde bile asistan olarak bireye insana yardımcı olmak gerekmektedir. aile akraba toplum devlet millet ümmet ve insanlık bireyi yalnız bırakmamalıdır.
bireyi habitatından koparmamak ve yaşamasını sağlamak ilk elde destekken sıkıntı durumunda destek ise hayati bir yaşam gerekliliğidir denebilir.
bu halde özgür tercihleri ve yaşama pratiklerini oluşturabileceği güvenli bir alana kavuşan insan, kendi ile barışık bir bütünlük ile kendi tercihlerini yaşayacak ve tercihlerinin sonuçlarını göğüsleyecektir.
hasılı birey olgusunda bulunan mahsurlar böylece giderilebilir. tarihsel olarak bunun dinler medeniyetler kültürler örf adet gelenekler düzeyinde pratikleri tecrübi olarak önümüzde durmaktadır. vesselam..
Yorumlar
Yorum Gönder