TERBİYENİN MECBURİYETİ ÜZERİNE BİR DENEME

terbiye mefhumu mahlukatın var oluşu ile başlayan büyük bir serüvene sahip. mahlukatın mahlukat oluşunu bilmesi yaratılmış olduğunu unutmaması ve bunu yaşayabilmesi terbiye ile mümkün olmuş. terbiye mahlukata hudut çizerek ona kendi yaratılışını ve hakikati hatırlatarak büyük bir imkan olmuş. bunun için melekler kainat insanlar dahil her mahluk belli bir hududa sahip olmuş ve bununla sınanmış. kainat yaratıldıktan sonra "ister istemez gel" emrullahına "isteye isteye geldik Ya Rabbi" diyerek Hakkın terbiyesine gönüllü katılmış ve imtihanını vermiştir. melekler ise insan yaratıldıktan sonra Hz. Ademe secde emrullahına itaat ederek terbiye edilmiş ve Hakkın terbiyesine gönüllü katılmıştır.

sonrasında insanın imtihanı ve terbiyesi başlamakta. Hz. Adem cennete sonsuz nimetle rızıklandırılırken sadece yasak ağaca dokunmama ile imtihan olunmuş ve terbiye hudutları belirlenmiştir. cumartesi yasağı, dişi deve ile imtihan, şirkin hak dinlerde yasak oluşu hep bu terbiye ve imtihana yönelik olmuştur denebilir. kutsal kitaplar ve peygamberler ise hep terbiye hudutlarını hatırlatmış ilan etmiştir. 

peki terbiye neden bu kadar önemli. terbiye olmassa ortaya ne çıkar ki bu bu denli mühim bir mesele. buna yakından bakmamız gerekiyor ki terbiyenin bir mecburiyet olduğunu anlayabilelim ve terbiye hudutlarına riayet ederek bu nimetin önemini anlayabilelim.

terbiye mahlukata onlara çizilmiş hudutları hatırlatmakta o hudutlara riayeti şart koşmakta. mahlukatın yapısı gereği sınırlı olması onlara sınırlarını muhafaza etmelerini kendiliğinden salık verirken bunun unutulması durumunda onlara durumu hatırlatmak icab etmiş. örneğin cennete yasak ağacın olması sonsuz nimet yanında sadece onun yasak olması insanın Hakkı unutmaması ve insan olduğunu ve o hudutlar içinde kalması gerektiğini, mutluluğunun ve huzurunun buna bağlı olduğunu ifade etmektedir denebilir. eğer o yasak olmasa hudutsuz kalan insan yapısını terbiyeden mahrum bırakarak onu muhafaza edemeyeceği gibi yaşayamayacak ve mutlu olamayacaktır. yani o yasak ağaç insana insan olduğunu ve o hudutlar içinde kalması gerektiğini nefsine uymaması ve yapısını bozmaması gerektiğini hatırlatmakta ve bu minvalde onun varlığının sıhhatini mutluluğunu muhafaza etmektedir. Hakkın hudutlarına riayet etmemek ise terbiyesiz kalmak demek. örneğin insanın iştahı bedenin ihtiyaçları eğer insan hudutsuz olsaydı doymak nedir bilmeyecek sürekli yemek yer hale gelece, afiyet şükür nedir bilmeyecek ve insan olma vasfı dışında sadece yer içer bir mahluka dönüşebilecektir. doymak, afiyet, şükür, tatmin belli hudutlarda mümkün. doymayan insan afiyeti tatmini şükrü bilemeyerek mutluluğundan olacaktır. cennet nimetleri ile mutlu mesut yaşayıp gitme işte o yasak ağacın varlığına ve Hakkın çizdiği terbiye hudutlarına bağlı.

örneğin bedenin terbiyesi olmaksızın, zaman ve mekanın, medeniyetin terbiyesi olmaksızın insan yaratılışını muhafaza edememekte yaşayamamakta ve mutlu olamamaktadır. örneğin bedenden azade bir ruh, beyinden azade bir akıl, yürekten azede bir kalp mahfazasız kalacak ve yapısını koruyamadığı gibi yaşama imkanlarını yitirecektir. 

hasılı hudut hudutlu yaratılan mahlukata bu hudutluluk halini hatırlatmakta ve onu fıtratının hudutlarında yaşayabilir ve korunaklı hale getirmektedir. insan bedeninin terbiyesi olmaksızın doymayacak uyuyamayacak düşüncelerini kontrol edemeyecek nefsini terbiye ve kontrol edemeyecektir. yani mutlu olamayacak ve yaşayamayacaktır.

işte terbiye bu minvalde mahlukata hep hatırlatılmış. kutsal kitaplar helaller haramlar ilahi emir ve yasaklar hep bu terbiyeye ve mahlukatın yapısının muhafazası, mahlukatın yaşayabilmesi ve mutlu olabilmesi için şart olduğu ifade edilmiştir.

insanın terbiyesinin temel hududu ise Peygamberlere itaat olarak belirlenmiştir. Peygamberlerin terbiyesi insan evladını insanlık hudutlarında mutlu ve huzurlu kılmıştır. eğer cennette yasak ağaçtan yemeseydik sadece Hakkın terbiyesi bize yetecekti belkide. dünya imtihanı başlaması ile insan Peygamberlere ve Kutsal kitaplara itaat ile mesul tutulmuştur.

bir tercih olarak terbiyeyi Hakkın ve Peygamberlerin terbiyesini reddetmek ise hudutlu olan insana hudutlarını unutturmuş ve onu fıtratını koruyamamaya yaşayamamaya mutsuzluğa sevk etmiştir.

madde madde hudutlarında mutlu ve yaşayabilirken hayvan hayvan hayvanat hudutlarında, insan insaniyet hudutlarında mutlu ve mesut olabilmektedir. 

fıtrattan gelen bu hudutlar reddedildiğinde hudutlu olan hudutsuzluk iddiasında bulunmaya bile başlayabilmektedir. işte hak dinlerde kulun kulluğunu bilmesi, insanın insanlığını bilmesi ve buna göre yaşaması esas kabul edilmiştir. terbiye ise bu konuda bizim veli nimetimizdir denebilir. terbiyeye fıtratımızı korumak ve yaşayabilmek için mecburuz.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

DÜŞÜNÜR AKADEMİSİ'den SOSYAL POLİTİKALAR ÖNERİLERİ

KÜRESEL KONJONKTÜRDE ULUSLARARASI BİRLİKLER

ABD SİYASETİNDE STRATEJİK HATA: İSRAİL ODAKLI KÜRESEL SİYASET