ELEŞTİRİ HAKIKIMIZ MAHFUZ! AMA DİKKAT!
eleştiri TDK Türkçe sözlükte şöyle tanımlanmaktadır:
1. isim, Bir insanı, bir eseri, bir konuyu doğru ve yanlış yanlarını bulup göstermek amacıyla inceleme işi; tenkit (I), muaheze:
"Haklarında yazılan yüceltici eleştirileri de tam anladığımı söyleyemem. O zaman biraz komplekse kapılıyorum." - Nezihe Meriç
2. isim, edebiyat Bir edebiyat veya sanat eserini her yönüyle değerlendirerek anlaşılmasını sağlamak amacıyla yazılan yazı türü; tenkit, kritik.
3. isim, (felsefe) Özellikle bilginin temellerini ve doğruluk durumunu inceleme, sınama, yargılama:
"Zengin seçenekleri dinlerken siz de muhayyilenizi, eleştiri bilincinizi bilemiş olurdunuz." - Haldun Taner
"Haklarında yazılan yüceltici eleştirileri de tam anladığımı söyleyemem. O zaman biraz komplekse kapılıyorum." - Nezihe Meriç
2. isim, edebiyat Bir edebiyat veya sanat eserini her yönüyle değerlendirerek anlaşılmasını sağlamak amacıyla yazılan yazı türü; tenkit, kritik.
3. isim, (felsefe) Özellikle bilginin temellerini ve doğruluk durumunu inceleme, sınama, yargılama:
"Zengin seçenekleri dinlerken siz de muhayyilenizi, eleştiri bilincinizi bilemiş olurdunuz." - Haldun Taner
eleştirmek ise aynı sözlükte,
Bir düşünceyi, bir eseri, bir yargıyı inceleyerek doğruluk veya yanlışlığını ortaya çıkarmak ve gerçek değerini belirtmek; tenkit etmek:
"Toplum ve aile içindeki sorunları çözümleyen veya eleştiren oyunlar daha çok çağdaş Fransız tiyatrosunun etkisiyle yazılmıştır." - Metin Andeleştirinin meslek haline bile geldiği düşünülürse bu konuda kazanılacak netlik bu mefhumun sıhhatli işlemesine katkı sağlayacak ve bu edimin faydasını artıracaktır.
"gerçek değerini belirtmek" eleştiri ediminin ideal durumunu ifade ederken bu alanda bir hedefi de ifade etmektedir.
ideal durumunun ortaya konulmasından sonra bu alanda yapılacak icranın bazı hassas noktaları var denilebilir.
birincisi adaletli olmak elzemdir. adalet bize ideal anlamda birebir değeri göstermek konusunda klavuzluk edecektir.
ikincisi olumsuzlukların tespiti belli bir program dahilinde yavaş yavaş ortaya konulmalıdır. bu tespitler gündeme teker teker yada belli miktarlarda taşınmalıdır.
üçüncüsü tespit ile yetinmek eleştiri ediminin faydasını azaltacaktır. çözüm önerisi, bilgi ve tecrübe paylaşımı tespit ile beraber ya da tespitin akabinde yapılmalıdır.
dördüncüsü, problemin çözülmesi için gereken asistanlık saygı çerçevesinde çözümü engellemeyecek şekilde uygulamalıdır. egosal müdahelelerin çözüm önerisinin önünde engel olmaması için gereken mütevazılık korunmalı ve saygı ile asistanlık çerçevesi dışına çıkılmamalıdır.
dördüncüsü, eleştirmenin bir entelektüel olduğunu kabul edebiliriz. eleştirdiği konularda uzmanlık iddiasında bulunması eleştirinin faydasını azaltmaktadır denebilir. entelektüelliği önemli bir genel kültür hali gibi kabul edersek entelektüelin entelektüellik dışında başka herhangi bir konuda uzman olmadığını söyleyebiliriz. eleştirmenin eleştirmenliği meslek edinmesi durumunda bu uzmanlık, bu meslek konusunda dikkat etmek gereken hususları içermektedir.
eleştiri bireyin şahsına değil şahsın yaptığı eyleme yönelik olmak zorundadır. bunun zorunluluk olarak ifade edilmesi yadırganmamalıdır zira eleştiriyi bireye yöneltecek elimizde yeteri veri hiçbir zaman olamayacağı gibi, bu konuda yargı da, kanaat de, yorum da fayda üretmeyecek bir had aşımını ifade etmektedir. eleştirmen insani ve mesleki hadlerini bilmek zorundadır.
eleştiri ideal olana bakarak yapılabilirse bile problemin çözümünde elden gelen yapılabilecektir. ideal olanı beklemek, ideal olanı yegane kabul etmek problemi çözümsüz bırakmamalıdır.
problemin çözümüne dair eylemler pozitif eleştiride mevcutken, aksi durum, yani eleştiriyi şahsa yöneltmek, sadece tespitle yetinmek, çözüm önerisi sunmamak, hızlı gündeme alma ve asistanlık dışında problemin çözümünde pozisyon almak negatif eleştiri hudutlarında sayılabilir.
eleştiri ciddi bir edimdir. sorumlulukları yüksektir ve bu konuda dikkat edilmesi gereken hususlar önemlidir. her mesleğin içinde bulunan yetki ve sorumlulukların olduğu gibi bu alanda da yetkiler kötüye kullanılmamalıdır. sorumluluklar elden geldiğince yerine getirilmelidir.
kötüye kullanım halinde yine eleştiri marifetiyle bu olumsuz durumlar ortadan kaldırabilecektir. eleştirmene negatif eleştirilerine eleştiri marifeti dışında yapılacak müdahele haksızlık ortaya çıkarabilecektir.
eleştirinin kıymetini bilen ve eleştiriyi hakkıyla ifa eden bir dünya dileğiyle.
Yorumlar
Yorum Gönder