"TEŞBİHTE HATA OLMAZ" DÜSTURU VE DİLİN İMKANLARINI DARALTMA TEŞEBBÜSÜ

insana mahlukatın tüm isimleri öğretileliberi dilin imkanları nisbetinde düşünüyor, konuşuyor, dinliyor, yazıyor ve anlıyoruz. bu imkanlar bize tefekkür esnasında yeni kapılar açarken diller gelişip kapsam ve derinlik kazanmaya tarih boyunca devam ettiği gibi gelecekte de devam ediyor. işte bu imkan yani dillerin marifetleri bir takım tehlikelere de maruz denebilir. şimdi.

dil bilimi(linguistik) bu konuda bir çok araştırmanın ve tespitin yapıldığı, dil konusunda marazların giderilme yollarının tespitinin ve çözüm önerilerinin bulunduğu bir disiplin. bu disiplinin birikimine tam olarak vakıf olmasakta genel kültür açısından şunlar söylenebilir.

*dil nedir sorusunun cevabı..
*dilin imkanları..
*özellikleri..
*gelişimi ve bu yolda doğan riskler..
*Afazi kavramı etrafında olup bitenler..
*kodlama ve dil..

dil, Türk Dil Kurumu Genel Türkçe Sözlükte ( Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük ) şöyle tanımlanmaktadır;"(isim, dil bilimi) İnsanlar arasında anlaşmayı sağlayan, uzlaşmaya dayalı olarak oluşturulmuş sesli veya görsel işaretler sistemi; lisan, zeban:
"Dilinden Anadolulu olduğu ancak belli oluyordu." - Sait Faik Abasıyanık"

buna göre dil;
*uzlaşmaya dayalı
*insanlar arasında anlaşmayı sağlayan
*oluşturulmuş
*sesli ve yazılı
*görsel işaretler sistemi..

bu tanımdan yola çıkarsak dilin ne olduğu ve özellikleri hakkında fikir sahibi olabiliriz kanaatimce.

birincisi, diller uzlaşmaya dayalı yani aynı dili konuşanlar arasında bir ortak anlaşma zemini..
ikincisi anlaşmayı sağlaması itibariyle çok kritik düzeyde öneme haiz. eğer diller olmasa mazallah insanlar birbirleri ile anlaşmayacak, birbirlerini dinleyip anlayamacak denebilir. böyle bir risk zuhur ederse mazallah yeni bir dil oluşturmak ve uzlaşı ile bir anlaşma zemini oluşturmak gerekecektir. sesli ve yazılı işaretler sistemi ise dilin kendi içinde bir bağlar bütünü, bir sistem olduğu savı son olarak adı geçen referansta belirtilmiştir. bu haliyle diller bu bütünlüklü yapıları ile zenginleşmeye ve kapsam ve derinlik kazanmaya devam ediyor denebilir.

Diller zaman içinde birbilerinden de çok şey almış ve zenginleşmişlerdir. bir konuda bir dilin tespiti tespit düzeyinde kalmışken, bu tespiti bünyesine kabul eden başka bir dil, bu tespitin gereğini yapacak bir düzeyde konuya vakıf olabilmektedir.

başlıkta yer alan teşbihte hata olmaz düstûru ise dilin imkanlarını o dilin imkanları dahilinde genişleten ve anlama, anlamaya, demek istenilene dikkatimizi çekerek örneklemelerin güvenliğini ve imkanını artırmaktadır.

bu düstûr meramımızı anlatırken bize rahat örnekleme benzetme abartma tasvir ve ima gibi dilin imkanlarını aktif kılmaktadır. aksi halde yani teşbihte hata olur düstûru söz konusu olsa anlam anlatılmak istenen meram mana değil kalıp şekil ve dilin imkanlarının güdükleştiği bir düz mantık (yüzeysellik) devreye girebilecektir, mazallah.


bu yüzden bu düstur yani " teşbihte hata olmaz" düstûru, hem dilim imkanlarını genişletmek, hem meramını daha rahat anlatmak, hem dilin kapsam ve genişliğini muhafaza etmek, hem dilin güvenliğini sağlamak gibi birden fazla fayda sağlamaktadır.


"gibi" (ingilizce..similar, like, such as,) edatı iyi anlaşılmaz ise dilin benzetme yoluyla kazandığı imkanlar devre dışı kalabilmektedir örneğin. "teşbih" yani benzetme ile yapılacak anlaşma zemini ortadan kalkmamalıdır ve bunu bize teşbihte hata olmaz düsturu salık vermekte ve bizi rahatça meramımızı anlatma yolunda rahatlatmaktadır.

dilin maruz kaldığı yanlış anlaşılma bu kadarla kalmamakta diller bir saldırıya da maruz kalmaktadır. bu minvalde afazi mevhumu önem arz etmektedir.

bu konuya kısaca değinecek olursak, afazi kavramların gerçek mahiyetinin silinip ya da silinmeye çalışılıp mahiyetini, özü dışında kazandığı, kendine has mahiyeti dışında yeniden oluşturma çabası denebilir.

bu tehlikeli edim dili salt yüzeysel ve yapay mahiyet ile hemhal etme tehlikesini beraberinde getirerek ciddi bir dil bilim sorunsalı oluşturmaktadır.

kodlama ise yine dilin imkanları marifetiyle oluşturulmuş gerçek dışı mahiyetlerin sağa sola saçılması denebilir. keyfi içerik oluşturmaya çabalanır. yaftalama, iftira, kalıba sokmaya çalışma, moral bozma, özün gerçekleşmesini engelleme ya da spekülasyon manipülasyon yapma, etme gibi terörizme varacak eylemler tezahür edebilmektedir.

bu açıdan dil çok önemli bir unsurdur ve bütün diller Allah'ın (C.C)'dır. bu bilgi ise dilin uhrevi yanına ve mahlukata ne kadar büyük bir lütuf olduğu ve korunması gerektiğine işarettir. yani diller mahlukata Allah'ın (c.c) lütfu ve emanetidir.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

DÜŞÜNÜR AKADEMİSİ'den SOSYAL POLİTİKALAR ÖNERİLERİ

KÜRESEL KONJONKTÜRDE ULUSLARARASI BİRLİKLER

ABD SİYASETİNDE STRATEJİK HATA: İSRAİL ODAKLI KÜRESEL SİYASET